بۇلار ئالىم-تەتقىقاتچىلار دىگەن ئۇچۇرغا يېقىن كېلىدىغان تۆۋەندىكى ئۇچۇرلار، كۆرۈپ بېقىڭ

ھىلبېرت

ھىلبېرت

1900-يىل 8-ئاينىڭ 8-كۈنى پارىژدا چاقىرىلغان 2-نۆۋەتلىك خەلقئارا ماتېماتىكلار يىغىنىدا گېرمانىيىلىك ھىلبېرت (1862-1943) يېڭى ئەسىردىكى ماتېماتىكلار تىرىشىپ ھەل قىلىشقا تېگىشلىك 23 مەسىلىنى ئوتتۇرىغا قويغان. شۇنىڭدىن ئېتىبارەن، ئ...

شەخسلەر »ئالىم-تەتقىقاتچىلار    بۇ يازما 2016-يىلى 01-ئاينىڭ 23-كۈنى يوللانغان

ھاللىي

ھاللىي

ھاللىي كىچىكىدىنلا ئاسترونومىيە ھەۋەسكارى، شۇ چاغلاردا ئىككى گەپنىڭ بىرىدە، مەكتەپتە ئوقۇۋاتقان چاغلىرىدىلا، ئۆزىنىڭ كومپىسى ئارقىلىق لوندوننىڭ ماگنىت قىيپاش بۇلۇڭىنىڭ ′30°2 ئىكەنلىكىنى ئۆلچەپ چىققانلىقى تىلغا ئېلىنا...

شەخسلەر »ئالىم-تەتقىقاتچىلار    بۇ يازما 2016-يىلى 01-ئاينىڭ 23-كۈنى يوللانغان

گائۇس

گائۇس

گېرمانىيەلىك ماتېماتىك گائۇس (1777-1855) كىچىكىدىنلا ئىنتايىن ئەقىللىق ئىدى. بىر كۈنى كەچتە ئاتىسى غۇۋا چىراغ تۈۋىدە باش چۆكۈرۈپ ھېساب قىلىۋاتاتتى. خېلىدىن كېيىن ئاتىسى چوڭقۇر ئۇھ تارتىپ «ئاخىر ھېسابلاپ بولدۇم!» دەيدۇ، ئەمدىلا ئۈچ ياشقا كىرگەن گائۇس: «ئاتا، خاتا ھېسابلاپ قويدۇڭ» دەيدۇ. ئاتىسى ئىنتايىن ھەيران قالىدۇ.

شەخسلەر »ئالىم-تەتقىقاتچىلار    بۇ يازما 2016-يىلى 01-ئاينىڭ 23-كۈنى يوللانغان

چيەن ۋېيچاڭ

چيەن ۋېيچاڭ

چيەن ۋېيچاڭ جياڭسۇنىڭ ۋۇشى شەھىرىدىن، تولۇق ئوتتۇرا مەكتەپنى پۈتكۈزگەندىن كېيىن، ئەلا نەتىجە بىلەن بىرلا ۋاقىتتا بەش ئۇنىۋېرسىتېتنىڭ ئىمتىھانىدىن ئۆتىدۇ، ئاخىرىدا چىڭخۇا ئۇنىۋېرسىتېتىنى تاللىۋالىدۇ. چىڭخۇا ئۇنىۋېرسى...

شەخسلەر »ئالىم-تەتقىقاتچىلار    بۇ يازما 2016-يىلى 01-ئاينىڭ 22-كۈنى يوللانغان

چېن جيەنگۇڭ

چېن جيەنگۇڭ

چېن جيەنگۇڭ جېجياڭنىڭ شاۋشىڭ ناھىيەسىدە تۇغۇلغان بولۇپ، كىچىكىدىنلا ئۆگىنىشتە تىرىشچان، ئىجتىمائىي پەن، تەبىئىي پەنلەردە ئوخشاشلا ئەلا، ياخشى ئوقۇغۇچى ئىدى، ئۇنىڭ ماتېماتىكا نەتىجىسى كۆزگە ئالاھىدە تاشلىناتتى. چېن جيەنگۇڭ 1913-يىلىدىن 1929-يىلىغىچە بىلىم ئېلىش ئۈچۈن ياپونىيە گە ئۈچ قېتىم بارغان .

شەخسلەر »ئالىم-تەتقىقاتچىلار    بۇ يازما 2016-يىلى 01-ئاينىڭ 22-كۈنى يوللانغان

چيەن شۆسىن

چيەن شۆسىن

چيەن شۆسىن (1911-) نىڭ جەمەت يۇرتى جېجياڭنىڭ خاڭجۇ شەھىرى بولۇپ، ئۆزى شاڭخەي دە تۇغۇلغان. 1934-يىلى شاڭخەي قاتناش ئۇنىۋېرسىتېتىنى پۈتكۈزۈپ، ئىككىنچى يىلى ئامېرىكىغا بېرىپ ئوقۇيدۇ، ئىلگىرى-كېيىن بولۇپ، ئامېرىكىنىڭ ماسساچۇسېتس تەبىئىي پەنلەر ئىنستىتۇتى ۋە كالىفورنىيە تەبىئىي پەنلەر ئىنستىتۇتىدا بىلىم ئالىدۇ، 1938-يىلى دوكتورلۇق ئۇنۋانىغا ئېرىشىدۇ.

شەخسلەر »ئالىم-تەتقىقاتچىلار    بۇ يازما 2016-يىلى 01-ئاينىڭ 22-كۈنى يوللانغان

چيەن سەنچياڭ

چيەن سەنچياڭ

چيەن سەنچياڭ جېجياڭنىڭ ۋۇشىڭ ناھىيەسىدىن، ئاتىسى چيەن شۇەنتۇڭ «4-ماي» مەزگىلىدىكى مەشھۇر تىل-يېزىق ئالىمى. 1936-يىلى، چيەن سەنچياڭ چىڭخۇا ئۇنىۋېرسىتېتىنى پۈتكۈزۈپ، ئىككىنچى يىلى فرانسىيىگە ئوقۇشقا ئەۋەتىلىدۇ. چيەن سەنچيا...

شەخسلەر »ئالىم-تەتقىقاتچىلار    بۇ يازما 2016-يىلى 01-ئاينىڭ 22-كۈنى يوللانغان

چيۇ چېڭتوڭ

چيۇ چېڭتوڭ

1982-يىلى، ئامېرىكا تەۋەلىكىدىكى جۇڭگولۇق − چيۇ چېڭتوڭ (1949-) فېرىز مۇكاپاتىغا ئېرىشىپ، تۇنجى بولۇپ بۇ شەرەپكە ئېرىشكەن جۇڭگولۇق ماتېماتىك بولۇپ قالغان. فېرىز مۇكاپاتى خەلقئارا ماتېماتىكا ساھەسىدىكى ئەڭ ئالىي مۇكاپات بولۇپ، تۆت يىلدا بىر قېتىم تارقىتىلىدۇ، بۇنىڭدا ماتېماتىكىغا زور تۆھپە قوشقان يېشى 40 تىن ئاشمىغان ماتېماتىكلار ئوبيېكت قىلىنىدۇ. 

شەخسلەر »ئالىم-تەتقىقاتچىلار    بۇ يازما 2016-يىلى 01-ئاينىڭ 22-كۈنى يوللانغان

چېن جۇڭۋېي

چېن جۇڭۋېي

جۇڭگودا شۇنداق بىر ئالىم باركى، ئۈزۈلگەن قول-پۇتلارنى ئۇلىيالايدۇ ۋە پۇت بارمىقىنى قول بارمىقىغا ئۇلىيالايدۇ، بۇنىڭ بىلەن ئۈمىدسىزلەنگەن نۇرغۇن كىشىلەر ئىككىنچى قېتىم ساغلام قول-پۇتقا ئىگە بولىدۇ. بۇ ئادەم شاڭخەي شەھىرىدىكى ۋراچ، 8-نۆۋەتلىك خەلقئارا مىكروسكوپ ئارقىلىق ئەزا كۆچۈرۈش تاشقى كېسەللىكلىرى يىغىنىنىڭ رەئىسى پروفېسسور چېن جۇڭۋېي (1929-) دۇر.

شەخسلەر »ئالىم-تەتقىقاتچىلار    بۇ يازما 2016-يىلى 01-ئاينىڭ 22-كۈنى يوللانغان

شۈ شياكې

شۈ شياكې

جۇڭگونىڭ مىڭ سۇلالىسى نىڭ ئاخىرقى يىللىرىدا بىر ئوقۇمۇشلۇق ياش بولۇپ، خانىدانلىقتىن نارازى بولغانلىقى ئۈچۈن ئىمتىھانغا قاتنىشىپ مەنسەپ تۇتۇشنى خالىماي، ۋەتەننىڭ بىپايان زېمىنىنى كېزىپ، تەبىئەت سىرلىرى ئۈستىدە ئىزدىن...

شەخسلەر »ئالىم-تەتقىقاتچىلار    بۇ يازما 2016-يىلى 01-ئاينىڭ 22-كۈنى يوللانغان