بۇلار ئالىم-تەتقىقاتچىلار دىگەن ئۇچۇرغا يېقىن كېلىدىغان تۆۋەندىكى ئۇچۇرلار، كۆرۈپ بېقىڭ

شيۇڭ چىڭلەي

شيۇڭ چىڭلەي

كىشىلەر تۇلپارنى مەدھىيەلىگەندە، ئات تونۇيدىغان بولېنى ئېسىگە ئالىدۇ. جۇڭگو ئىلىم-پەن ساھەسىدىكىلەر خۇا لوگېڭنى مەدھىيىلىگەندە، ئۇنىڭ ئوقۇتقۇچىسى، جۇڭگونىڭ يېقىنقى زامان ماتېماتىكا پېشۋاسى − شيۇڭ چىڭلەي  (1893-1969) نى ئۇنتۇپ قالمايدۇ. 

شەخسلەر »ئالىم-تەتقىقاتچىلار    بۇ يازما 2016-يىلى 01-ئاينىڭ 22-كۈنى يوللانغان

پوئىنكارې

پوئىنكارې

ماتېماتىكا تارىخى نوپۇزلۇقلىرىدىن بىرى پوئىنكارې (1854-1912) گە باھا بېرىپ: «ماتېماتىكا ۋە ئۇنىڭ تەتبىقلىنىشى جەھەتتە ئەتراپلىق بىلىمگە ئىگە ئەڭ ئاخىرقى بىر ئادەم» دېگەن. 20-ئەسىردىن بۇيان، ماتېماتىكا كۆپ پەنلىشىش، قىيىنلىش...

شەخسلەر »ئالىم-تەتقىقاتچىلار    بۇ يازما 2016-يىلى 01-ئاينىڭ 21-كۈنى يوللانغان

پتولېمېي

پتولېمېي

قەدىمكى زامان كىشىلىرى كۈن، ئاي، يۇلتۇزلارنىڭ قانداق شەكىللەنگەنلىكى، قانداق ھەرىكەت قىلىدىغانلىقىغا ئەڭ قىزىقاتتى. پتولېمېي (تەخمىنەن 90-168) بۇ مەسىلىلەرنى بىرىنچى بولۇپ سىستېمىلىق تەتقىق قىلغان ھەمدە ئۇتۇق قازانغان ئالىم، شۇڭا ئۇ تارىختىكى مەشھۇر كىشىلەرنىڭ بىرى بولۇپ قالغان. 

شەخسلەر »ئالىم-تەتقىقاتچىلار    بۇ يازما 2016-يىلى 01-ئاينىڭ 21-كۈنى يوللانغان

پېستالوززى

پېستالوززى

يوھان ھېنرىخ پېستالوززى (1746-1827) شىۋېتسارىيەلىك داڭلىق پېداگوگ. ئۇ مائارىپ ئارقىلىق دېھقانلارنىڭ تۇرمۇشىنى ياخشىلىماقچى بولۇپ، پۈتۈن ئۆمرىنى نامرات، يوقسۇل بالىلارنى باشلانغۇچ مائارىپىغا ئىگە قىلىش ئىشلىرىغا ئاتىغان. پې...

شەخسلەر »شەخس    شەخسلەر »ئالىم-تەتقىقاتچىلار    بۇ يازما 2016-يىلى 01-ئاينىڭ 21-كۈنى يوللانغان

يۈەن لۇڭپىڭ

يۈەن لۇڭپىڭ

يۈەن لۇڭپىڭ خۇنەندىكى ئاددىي دېھقان ئائىلىسىدە تۇغۇلغان، كىچىكىدىنلا ئېتىز ئەمگىكىگە قاتناشقان بولغاچقا، يېزىدىكى ھەربىر تال گىياھنى قىزغىن سۆيىدۇ، شۇنداقلا ھەربىر تال دان ئۈچۈن سىڭگەن ئەجىرنى بىلىدۇ، ئۇ 1959-يىلى غەر...

شەخسلەر »ئالىم-تەتقىقاتچىلار    بۇ يازما 2016-يىلى 01-ئاينىڭ 21-كۈنى يوللانغان

پاۋلىڭ

پاۋلىڭ

پاۋلىڭ ئامېرىكىلىق، ئۇ ئاتىسى (دورىگەر) نىڭ تەسىرىدە، كىچىكىدىنلا خىمىيىگە قىزىققان. 13 يېشىدا، ئۇنىڭ يېقىن دوستى كالىي خلورىد بىلەن كەمپۈتنى بىللە ئارىلاشتۇرۇپ، ئۇنىڭغا يەنە بىرنەچچە تامچە قويۇق سۇلفات كىسلاتا تىمىتقاندا، كۈچلۈك خىمىيىۋى رېئاكسىيە يۈز بېرىپ، ھور چىقىپ كاربون ھاسىل بولغان. 

شەخسلەر »ئالىم-تەتقىقاتچىلار    بۇ يازما 2016-يىلى 01-ئاينىڭ 21-كۈنى يوللانغان

سۇڭ يىڭشىڭ

سۇڭ يىڭشىڭ

17-ئەسىرنىڭ 30-يىللىرىدا جۇڭگونىڭ «كۈللى مۆجىزات» دېگەن كىتابى غەرب ئەللىرىگە تارالغاندىن كېيىن، ياۋروپالىقلار ھەيران قېلىپ، ئۇنى «جۇڭگونىڭ 17-ئەسىردىكى تېخنولوگىيە قامۇسى» دەپ ئاتاشقان. بۇ كىتابنىڭ ئاپتورى مىڭ سۇلالىسى دەۋرىدىكى مەشھۇر ئالىم سۇڭ يىڭشىڭ (1587-1666) دۇر. 

شەخسلەر »ئالىم-تەتقىقاتچىلار    بۇ يازما 2016-يىلى 01-ئاينىڭ 21-كۈنى يوللانغان

پېروكاچىن

پېروكاچىن

بېلگىيىلىك ئالىم پېروكاچىن (1917-) «خوراش قۇرۇلمىسى» نەزەرىيەسىنى ئوتتۇرىغا قويۇپ، ئىككى چوڭ ساھەنى تۇتاشتۇردى. مەيلى فىزىكا، خىمىيە، بىئولوگىيە، جۇغراپىيە، مېدىتسىنا، دېھقانچىلىق ئىلمى، قۇرۇلۇش تېخنىكىسى بولسۇن ياكى پە...

شەخسلەر »ئالىم-تەتقىقاتچىلار    بۇ يازما 2016-يىلى 01-ئاينىڭ 21-كۈنى يوللانغان

پاۋلوۋ

پاۋلوۋ

پاۋلوۋ − رۇسىيە فېدېراتسىيەسى فىزىئولوگى. ئۇ كىچىكىدىنلا ھاشاراتلارنى كۆزىتىشنى ياخشى كۆرىدۇ، دائىم دېگۈدەك چۈمۈلە ئۇۋىسىنىڭ يېنىدا زوڭزىيىپ ئولتۇرۇپ، بۇ ئۇششاق ھاشاراتلارنىڭ ياشاش ئالاھىدىلىكىنى سائەتلەپ كۆزىتىدۇ. پاۋلوۋنىڭ ئۆسمۈرلۈك ۋاقتىدىكى قىزىقىشى ئۇنىڭ پۈتۈن ئۆمرىنى فىزىئولوگىيەگە بېغىشلىشىغا تۈرتكە بولىدۇ. 

شەخسلەر »ئالىم-تەتقىقاتچىلار    بۇ يازما 2016-يىلى 01-ئاينىڭ 21-كۈنى يوللانغان

سىئولكوۋسكىي

سىئولكوۋسكىي

رۇسىيە ئالىمى سىئولكوۋسكىي (1857-1935) مۇنداق بېشارەت بەرگەن: «يەر شارى ئىنسانلارنىڭ بۆشۈكى، ئىنسانلار بۇ بۆشۈكتە ھەرگىز مەڭگۈ ياتمايدۇ، بەلكى يېڭى ئاسمان جىسىملىرى ۋە بوشلۇقى ئۈستىدە ئۈزلۈكسىز ئىزدىنىدۇ. ئىنسانلار ئاۋۋال ...

شەخسلەر »ئالىم-تەتقىقاتچىلار    بۇ يازما 2016-يىلى 01-ئاينىڭ 21-كۈنى يوللانغان