بۇلار ئالىم-تەتقىقاتچىلار دىگەن ئۇچۇرغا يېقىن كېلىدىغان تۆۋەندىكى ئۇچۇرلار، كۆرۈپ بېقىڭ

لېۋېنخوك

لېۋېنخوك

لېۋېنخوك گوللاندىيەنىڭ دېلفېت دېگەن يېرىدە تۇغۇلغان، ئائىلىسى نامرات بولغاچقا، 16 يېشىدا مەكتەپتىن ئايرىلىپ شاگىرت ئىشچى بولغان. لېۋېنخوك قىزىقىشىنىڭ تۈرتكىسى ئارقىسىدا، ئىشتىن سىرتقى ۋاقىتلىرىنى ئەينەك لىنزا تەتقىق قىلىش، ياساش، قۇراشتۇرۇشقا سەرپ قىلىدۇ. ئۇنىڭ قارىشىچە، دۇنيانى تۈرلۈك پېنتىنغۇ-كۆپۈنگۈ لىنزىلار ئارقىلىق كۆزىتىش بىر خىل ھۇزۇر ئىدى.

شەخسلەر »ئالىم-تەتقىقاتچىلار    بۇ يازما 2016-يىلى 01-ئاينىڭ 14-كۈنى يوللانغان

جەن تيەنيۇ

جەن تيەنيۇ

جۇڭگودىكى دەسلەپكى تۆمۈريوللار چەت ئەللىكلەرگە تايىنىپ ياسالغان. 1909-يىل 9-ئاينىڭ 24-كۈنى بېيجىڭدىن جياڭجياكۇغا بارىدىغان تۆمۈريولدا قاتناش باشلانغاندىن كېيىن، جۇڭگودا تامامەن ئۆزىگە تايىنىپ ياسالغان تۆمۈريول بارلىققا ك...

شەخسلەر »ئالىم-تەتقىقاتچىلار    بۇ يازما 2016-يىلى 01-ئاينىڭ 14-كۈنى يوللانغان

جۇ كېجېن

جۇ كېجېن

جېجياڭ ئۇنىۋېرسىتېتىغا كىرسىڭىز «ھەقىقەتنى ئەمەلىيەتتىن ئىزدەش» دېگەن خەت كۆزىڭىزگە تاشلىنىدۇ. بۇ خەت «جېجياڭ ئۇنىۋېرسىتېتىنىڭ پەرۋىشچىسى» دەپ ئاتالغان سابىق مەكتەپ مۇدىرى، پروفېسسور جۇ كېجېن  (1890-1974)  نىڭ ئوتتۇرىغا قويغان مەكتەپ تەلىمى ئىدى.

شەخسلەر »ئالىم-تەتقىقاتچىلار    بۇ يازما 2016-يىلى 01-ئاينىڭ 14-كۈنى يوللانغان

لېيبنز

لېيبنز

لېيبنز گېرمانىيەنىڭ لېيپسېگ شەھىرىدە تۇغۇلغان، كىشىلەر ئۇنى كىچىكىدىنلا «خىسلەتلىك بالا» دەپ ئاتىشاتتى. ئۇ 15 يېشىدا ئۇنىۋېرسىتېتقا كىرىپ، 20 يېشىدا ئىلمىي ماقالە ئېلان قىلىپ، يېقىنقى زامان ماتېماتىكىسىنىڭ مۇھىم تارمىقى − ماتېماتىكىلىق لوگىكىنىڭ ئاساسچىسىغا ئايلانغان.

شەخسلەر »ئالىم-تەتقىقاتچىلار    بۇ يازما 2016-يىلى 01-ئاينىڭ 14-كۈنى يوللانغان

جۇ شى

جۇ شى

بارلىق جانلىقلارنىڭ، ئىنسانلارغا ئوخشاش، ئاتا-ئانىسى، مومىسى-بوۋىسى، ئۇلۇغ بوۋىسى-ئۇلۇغ مومىسى بولىدۇ. بىراق، پاراسەتلىك تەجرىبە بىئولوگى جۇ شى  (1900-1962) ئۆزگىچە يول تۇتۇپ، دۇنيا بويىچە بوۋىسى يوق تۇنجى پاقىنى يېتىشتۈرۈپ دۇنيانى زىلزىلىگە سالدى.

شەخسلەر »ئالىم-تەتقىقاتچىلار    بۇ يازما 2016-يىلى 01-ئاينىڭ 13-كۈنى يوللانغان

لېل

لېل

يەر شارىدىكى تاغ-دەريالار ئەزەلدىنلا مۇشۇنداقمىدى؟ ئەنگلىيەلىك گېئولوگ چارلېز لېل (1797-1875) «ئۇنداق ئەمەس!» دەپ جاۋاب بېرىدۇ. ئۇ پۈتۈن ئۆمرىدىكى زېھنىي كۈچىنى سەرپ قىلىپ، يەر شارى ئۇزاق مۇددەتلىك ئاستا ئۆزگىرىش جەريانىدا بۈگۈنكىدەك ھالغا كەلگەنلىكىنى، شۇنداقلا ھازىرمۇ ئۆزگىرىۋاتقانلىقىنى ئىلمىي ئىسپاتلىغان. 

شەخسلەر »ئالىم-تەتقىقاتچىلار    بۇ يازما 2016-يىلى 01-ئاينىڭ 13-كۈنى يوللانغان

لىننې

لىننې

18-ئەسىردىن ئىلگىرى، دۇنيادىكى تۈمەنلىگەن ئۆسۈملۈكلەرنىڭ بىرلىككە كەلگەن نامى يوق بولغاچقا، ئوخشاش بىر خىل ئۆسۈملۈكنىڭ بىرقانچە خىل نامى ياكى بىرقانچە خىل ئۆسۈملۈكنىڭ بىر خىل نامى بولغان، بۇ ئۆسۈملۈكلەرنى تەتقىق قىلىشقا زور قىيىنچىلىقلارنى ئېلىپ كەلگەن. بۇ قالايمىقانچىلىقنى شۋېتسىيەلىك بوتانىك لىننې (1707-1778) ئۆزگەرتكەن. 

شەخسلەر »ئالىم-تەتقىقاتچىلار    بۇ يازما 2016-يىلى 01-ئاينىڭ 13-كۈنى يوللانغان

جوئۇل

جوئۇل

بۈگۈنكى كۈندە سۈركىلىشتىن ئىسسىقلىق پەيدا بولىدىغانلىقى ئاددىي ساۋاتقا ئايلاندى. بىراق، 100 نەچچە يىل ئىلگىرى، مۇئەييەن سۈركىلىش (ئىش) نىڭ قانچىلىك ئىسسىقلىققا ئايلىنىدىغانلىقى ئىلىم-پەندىكى قىيىن تېما ئىدى. بۇ تېمىنى ئەڭ بۇرۇن ئەنگلىيەلىك فىزىك جوئۇل  (1818-1889) ھەل قىلغان، كېيىنكىلەر ئىش بىلەن ئېنېرگىيەنىڭ بىرلىكىنى «جوئۇل» دەپ ئاتىغان. 

شەخسلەر »ئالىم-تەتقىقاتچىلار    بۇ يازما 2016-يىلى 01-ئاينىڭ 13-كۈنى يوللانغان

نوبېل

نوبېل

نوبېل مۇكاپاتى بۈگۈنكى دۇنيادا تەسىرى ئەڭ چوڭ مۇكاپات. بۇ مۇكاپات پۇلىنى تەمىنلىگۈچى شۋېتسىيە لىك خىمىك ئالفرېد بېرنارد نوبېل (1833 −1896) دۇر. نوبېل ئۆزى ياراتقان بايلىق ئارقىلىق مۇكاپات پۇلى تەسىس قىلىپ، ئىنسانلار مەدەن...

شەخسلەر »ئالىم-تەتقىقاتچىلار    بۇ يازما 2016-يىلى 01-ئاينىڭ 13-كۈنى يوللانغان

جاڭ ۋېنيۈ

جاڭ ۋېنيۈ

جاڭ ۋېنيۈ (1910 −1992) μ مېزون (ميۇمېزون) لارنىڭ كۈچسىز ئۆزئارا تەسىرلىشىدىغان زەرەتلەر ئىكەنلىكىنى دۇنيا بويىچە تۇنجى بولۇپ ئىسپاتلىغان ئالىم؛ ئۇ يەنە مەنپىي زەرەتلىك ئاستا μ مېزون ئاتوم يادروسى بىلەن تەسىرلەشكەندە، ميۇ...

شەخسلەر »ئالىم-تەتقىقاتچىلار    بۇ يازما 2016-يىلى 01-ئاينىڭ 12-كۈنى يوللانغان